تأثیر اسپیرولینا بر عملکرد دوچرخهسواران تمرینکرده؛ نتایج یک کارآزمایی بالینی
- تعداد شرکتکنندگان: ۱۵ مرد دوچرخهسوار تمرینکرده
- میانگین سن: ۴۰ سال
- مداخله: روزانه ۶ گرم اسپیرولینا
- مدت مصرف: ۲۱ روز
- نوع مطالعه: تصادفی، دوسوکور، متقاطع و کنترلشده با دارونما
آیا مصرف اسپیرولینا میتواند عملکرد ورزشی را بهبود دهد؟ این پرسش در یک پژوهش بالینی منتشرشده در سال ۲۰۲۲ بررسی شد. محققان اثر مصرف روزانه اسپیرولینا را بر ضربان قلب، لاکتات خون، هموگلوبین و توان خروجی در دوچرخهسواران تمرینکرده ارزیابی کردند.
نتایج این مطالعه نشان داد که پس از دوره مصرف اسپیرولینا، برخی شاخصهای فیزیولوژیک حین رکابزدن استقامتی و توان تولیدشده در اسپرینتهای تکراری بهبود داشتند. بااینحال، همه آزمونهای عملکردی نتیجه مثبت نشان ندادند و عملکرد تایمتریال ۱۶٫۱ کیلومتری تفاوت معناداری با دارونما نداشت.
معرفی پژوهش علمی
عنوان اصلی مقاله:
Twenty-one days of spirulina supplementation lowers heart rate during submaximal cycling and augments power output during repeated sprints in trained cyclists
این مقاله توسط تام گرنی، جیمز بروونر و اوون اسپندیف نوشته شد و در مجله Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism در سال ۲۰۲۲ منتشر شد.
- نویسندگان: Tom Gurney, James Brouner, Owen Spendiff
- مجله: Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism
- سال انتشار: ۲۰۲۲
- جلد و شماره: ۴۷، شماره ۱
- صفحات: ۱۸ تا ۲۶
- شناسه PubMed: 34399066
- DOI: 10.1139/apnm-2021-0344
مشاهده چکیده در PubMed | مشاهده مقاله از طریق DOI
شرکتکنندگان پژوهش چه کسانی بودند؟
در این مطالعه ۱۵ مرد تمرینکرده شرکت کردند. میانگین سن آنها ۴۰ سال با انحراف معیار ۸ سال بود.
میانگین حداکثر اکسیژن مصرفی یا VO₂max شرکتکنندگان برابر با ۵۱٫۱۴ میلیلیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در دقیقه گزارش شد. این مقدار نشاندهنده سطح آمادگی هوازی نسبتاً بالای گروه مورد بررسی است.
روش انجام مطالعه چگونه بود؟
پژوهش به شکل تصادفی، دوسوکور و متقاطع طراحی شد. در این نوع طراحی، هر شرکتکننده در دو دوره جداگانه مکمل اسپیرولینا و دارونما را دریافت میکند و نتایج هر فرد در دو وضعیت با یکدیگر مقایسه میشوند.
شرکتکنندگان به مدت ۲۱ روز روزانه ۶ گرم اسپیرولینا یا دارونما مصرف کردند. میان دو دوره آزمایش، یک فاصله ۱۴ روزه برای شستوشوی اثر مداخله در نظر گرفته شد.
در نتیجه، مقایسه نتایج فقط بر اساس تفاوت میان دو گروه مستقل نبود؛ بلکه عملکرد افراد در شرایط دریافت اسپیرولینا با عملکرد همان افراد در شرایط دریافت دارونما نیز مقایسه شد.
آزمونهای ورزشی چه بودند؟
روز اول:
- یک ساعت رکابزدن استقامتی با شدت معادل ۵۵ درصد حداکثر توان خروجی خارجی فرد.
- آزمون تایمتریال ۱۶٫۱ کیلومتری برای ارزیابی عملکرد در یک مسافت مشخص.
روز دوم:
- آزمون تعیین آستانه لاکتات.
- آزمونهای اسپرینت تکراری برای سنجش توان خروجی در تلاشهای شدید و کوتاهمدت.
پژوهشگران متغیرهایی مانند ضربان قلب، مصرف اکسیژن، نسبت تبادل تنفسی، لاکتات و گلوکز خون، توان خروجی، زمان عملکرد و غلظت هموگلوبین را بررسی کردند.
نتایج پژوهش چه بود؟
۱. کاهش ضربان قلب هنگام رکابزدن استقامتی
یکی از یافتههای پژوهش، کاهش معنادار ضربان قلب در شرایط رکابزدن استقامتی پس از مصرف اسپیرولینا بود. میانگین ضربان قلب در شرایط مصرف اسپیرولینا ۱۳۹ ضربه در دقیقه و در شرایط دارونما ۱۴۴ ضربه در دقیقه گزارش شد.
این تفاوت از نظر آماری معنادار بود. بااینحال، پایینتر بودن ضربان قلب در یک شدت مشخص لزوماً به معنای بهبود عملکرد در تمام انواع فعالیتهای ورزشی نیست.
۲. کاهش لاکتات خون در فعالیت استقامتی
در طول آزمون استقامتی، غلظت لاکتات خون نیز در شرایط مصرف اسپیرولینا پایینتر بود:
- اسپیرولینا: ۲٫۰۵ میلیمول در لیتر
- دارونما: ۲٫۳۹ میلیمول در لیتر
این تفاوت از نظر آماری معنادار گزارش شد. لاکتات یکی از شاخصهایی است که در ارزیابی پاسخ بدن به فعالیت ورزشی بررسی میشود. کاهش آن در شدت تمرینی یکسان میتواند نشاندهنده تفاوت در پاسخ متابولیکی بدن باشد؛ اما بهتنهایی اثبات نمیکند که فرد در مسابقه سریعتر یا بهتر عمل خواهد کرد.
۳. افزایش غلظت هموگلوبین
هموگلوبین پروتئینی در گلبولهای قرمز است که وظیفه انتقال اکسیژن را بر عهده دارد. در این پژوهش، غلظت هموگلوبین در شرایط مصرف اسپیرولینا بهطور معناداری بیشتر از شرایط دارونما گزارش شد:
- اسپیرولینا: ۱۵۲٫۶ گرم در لیتر
- دارونما: ۱۴۳٫۲ گرم در لیتر
این یافته بهتنهایی به معنای افزایش قطعی ظرفیت حمل اکسیژن در همه افراد یا بهبود تضمینشده استقامت ورزشی نیست. برای چنین نتیجهگیریهایی به بررسیهای تکمیلی نیاز است.
۴. افزایش توان خروجی در اسپرینتهای تکراری
یکی از نتایج مهم مطالعه مربوط به آزمون اسپرینتهای تکراری بود. در این آزمون، توان اوج و توان میانگین در شرایط مصرف اسپیرولینا بیشتر از شرایط دارونما گزارش شد:
| شاخص | اسپیرولینا | دارونما |
|---|---|---|
| توان اوج | ۹۶۸ وات | ۹۲۹ وات |
| توان میانگین | ۷۷۰ وات | ۷۳۸ وات |
تفاوتها از نظر آماری معنادار بودند. این یافته نشان میدهد که در این گروه از دوچرخهسواران تمرینکرده، مصرف اسپیرولینا با افزایش توان تولیدشده در آزمون اسپرینتهای تکراری همراه بوده است.
بااینحال، آزمون اسپرینت آزمایشگاهی با عملکرد واقعی در مسابقه تفاوت دارد و نمیتوان از این نتیجه بهتنهایی افزایش سرعت مسابقه یا موفقیت ورزشی را نتیجه گرفت.
۵. آیا عملکرد تایمتریال بهتر شد؟
خیر؛ در آزمون تایمتریال ۱۶٫۱ کیلومتری تفاوت معناداری میان شرایط مصرف اسپیرولینا و دارونما مشاهده نشد. همچنین در متغیرهای مربوط به مصرف اکسیژن و آزمون آستانه لاکتات نیز تفاوت معناداری گزارش نشد.
این بخش از نتایج اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد افزایش توان در اسپرینتهای تکراری الزاماً به بهبود عملکرد در یک آزمون استقامتی زمانمحور منجر نمیشود.
این نتایج از نظر ورزشی چه معنایی دارند؟
یافتههای پژوهش نشان میدهند که اثر احتمالی اسپیرولینا ممکن است بسته به نوع فعالیت و شاخص مورد اندازهگیری متفاوت باشد.
در این مطالعه، نتایج مثبت بیشتر در دو حوزه مشاهده شدند:
- پاسخ فیزیولوژیک بدن هنگام رکابزدن استقامتی، مانند ضربان قلب و لاکتات خون؛
- توان خروجی در آزمون اسپرینتهای تکراری.
در مقابل، عملکرد تایمتریال و برخی شاخصهای دیگر تفاوت معناداری نداشتند. بنابراین، توصیف دقیق نتیجه این پژوهش آن است که اسپیرولینا در شرایط آزمایششده با بهبود برخی شاخصهای فیزیولوژیک و توان اسپرینت همراه بود؛ نه اینکه بهطور قطعی عملکرد ورزشی را در همه رشتهها افزایش دهد.
محدودیتهای پژوهش
تعداد کم شرکتکنندگان
این مطالعه فقط ۱۵ مرد تمرینکرده را بررسی کرد. چنین نمونه کوچکی ممکن است برای تعمیم نتایج به جمعیتهای مختلف کافی نباشد.
محدود بودن جمعیت مورد بررسی
تمام شرکتکنندگان مرد بودند و سطح آمادگی آنها نسبتاً بالا بود. بنابراین درباره زنان، ورزشکاران رشتههای دیگر یا افراد مبتدی نمیتوان از این مطالعه نتیجه قطعی گرفت.
کوتاه بودن دوره مداخله
دوره مصرف اسپیرولینا ۲۱ روز بود. در نتیجه، این پژوهش اطلاعات کافی درباره اثرات بلندمدت مصرف مکمل ارائه نمیکند.
تفاوت آزمون آزمایشگاهی با عملکرد واقعی
افزایش توان در آزمون اسپرینت تکراری لزوماً به معنای بهتر شدن عملکرد در مسابقه واقعی نیست. عوامل متعددی مانند تاکتیک، تغذیه، خواب، تمرین و شرایط مسابقه نیز بر نتیجه اثر میگذارند.
نیاز به تکرار نتایج
برای اطمینان از میزان اثر اسپیرولینا بر عملکرد ورزشی، انجام کارآزماییهای بزرگتر با حضور زنان و مردان و ورزشکاران رشتههای مختلف ضروری است.
جمعبندی: آیا اسپیرولینا عملکرد ورزشی را بهبود میدهد؟
در یک کارآزمایی تصادفی، دوسوکور و متقاطع که در سال ۲۰۲۲ منتشر شد، ۱۵ مرد دوچرخهسوار تمرینکرده به مدت ۲۱ روز روزانه ۶ گرم اسپیرولینا یا دارونما مصرف کردند.
نتایج نشان داد که در شرایط مصرف اسپیرولینا، ضربان قلب و لاکتات خون هنگام رکابزدن استقامتی پایینتر بود و توان اوج و میانگین در آزمون اسپرینتهای تکراری افزایش داشت. غلظت هموگلوبین نیز بیشتر گزارش شد.
بااینحال، در آزمون تایمتریال ۱۶٫۱ کیلومتری، مصرف اکسیژن و آزمون آستانه لاکتات تفاوت معناداری ایجاد نکرد.
مقدار ۶ گرم در روز، مقدار استفادهشده در همین پژوهش است و نباید بهعنوان دوز توصیهشده عمومی در نظر گرفته شود. این مطالعه نیز جایگزین ارزیابی تغذیه ورزشی، برنامه تمرینی یا توصیه متخصص سلامت نیست.
منبع اصلی پژوهش
Gurney T, Brouner J, Spendiff O.
Twenty-one days of spirulina supplementation lowers heart rate during submaximal cycling and augments power output during repeated sprints in trained cyclists.
Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism. 2022;47(1):18–26.
شناسه PubMed: 34399066

